جوشکاری اسپلیت تی و اصول آن

در اهمیت جوشکاری اسپلیت تی روی خطوط لوله می توان گفت که این فرایند به همان اندازه ساخت اتصال و حتی در مواقعی بیش از آن دارای اهمیت و توجه است. جوش اسپلیت تی کیفیت اتصال و خط انشعابی جدید را تضمین می کند و از این رو می توان جوشکاری اسپلیت تی روی لوله را بخشی از فرایند ساخت و به همان میزان دارای اهمیت است. پیمانکاران و سازندگان این اتصال معمولاً خود وظیفه نصب اسپلیت تی روی خط لوله را بر عهده می گیرند و از این رو خود در قبال تمامی آیتم های تعیین کننده در خصوص اسپلیت تی مسئولیت و تعهد دارند، از این رو باید به همان میزان که در خصوص ساخت اتصال اهمیت و توجه به خرج می دهند، در مورد جوشکاری و نصب آن نیز حساس باشند.

با توجه به نکات فوق رعایت الزامات جوشکاری خطوط لوله حین نصب و جوشکاری اسپلیت تی روی لوله الزامی است. استاندارد API-1104 از استانداردهای جوشکاری روی خطوط لوله است که رعایت آیتم های آن مورد به مورد برای نصب اسپلیت تی الزامی است. در جوشکاری روی خطوط لوله دو نکته دارای اهمیت اساسی هستند و عدم توجه به آن ها احتمالا اتصال نصب شده ای نظیر اسپلیت تی روی خط لوله را با مشکلاتی در آینده مواجه خواهد کرد. نفوذ مناسب و کافی جوش و ذوب شدن مناسب آن دو نکته ای هستند که جوشکاری اتصال روی خط لوله را تضمین می کنند.

نصب و جوشکاری اسپلیت تی
جوشکاری اسپلیت تی روی خط لوله

اگر نفوذ ماده جوش به درون محیط جوشکاری مناسب و کافی باشد با حفره و خلاء درون خطوط جوش مواجه خواهیم شد که متعاقب خود می توانند آسیب هایی نظیر ترک خوردگی در ناحیه جوش را البته در مرور زمان سبب شوند. در خصوص پیشگیری از این مسأله اولاً باید از الکترودهای مناسب با عمق جوشی که مد نظرمان است استفاده کنیم و دوما نیز باید تا جای ممکن از جوشکاران واجد صلاحیت در زمینه جوشکاری خطوط لوله بهره ببریم. جوشکاران باید پیش از آغاز کار تحت تست و بازرسی قرار گیرند تا صلاحیت شان در زمینه جوشکاری خطوط لوله تأیید شود. اگر اسپلیت تی نصب شده روی لوله با ایرادی از این مواجه شود، مجموعه دچار مشکلات سختی خواهد شد، چرا که از سر یک تقاطع سه راهی ما دچار ایراداتی نظیر نشتی سیال خواهیم شد که طبیعتاً در کم و کیف فرایندهای جاری مجتمع صنعتی مذکور تأثیرگذار خواهد بود.

آیتم قابل توجه دیگر ذوب مناسب در جوشکاری اسپلیت تی است. اگر بنا به هر دلیلی فرایند سرد شدن ماده جوش روی لوله و در ناحیه جوش، زودتر از موعد اتفاق بیفتد می توان گفت که فرایند دچار آسیب خواهد شد. معولا در پاس های متوالی جوشکاری لایه های جوش روی خط جوش ایاد میب شوند و فرایند ذوب هر لایه روی لایه دیگر باید روندی طبیعی داشته باشد تا شکاف و فاصله ای میان لایه نیفتد. این شکاف می تواند باعث تخریب جوش شود و از این رو در این خصوص نیز باید احتیاطات ویژه را لحاظ کرد.

سوختگی درون لوله ای یکی دیگر از ایراداتی است که در جوشکاری خطوط لوله بروز می نماید و این امر در خصوص جوشکاری اسپلیت تی شایسته توجه جدی است، علی الخصوص زمانی که اسپلیت تی روی خط لوله زنده و حاوی سیال جاری در حای جوشکاری است. منظور از سوختگی درون لوله ای پیشروی بیش از اندازه حوضچه مذاب تا جایی است که کل ضخامت لوله را در نوردد و لوله را سوراخ کند. به عبارتی دیگر فلز جوش در حالت مذاب به درون لوله نفوذ کند و به این ترتیب شاهد یک سوراخ روی لوله باشیم. این امر در زمانی که خط حاوی سیال است، و نیز مازاد بر آن، وقتی که سیال درون لوله قابل احتراق و اشتعال می باشد خطرات جدی را به همراه خواهد داشت. چه بسا همین امر توامان با سر ریز سیال، باعث ایجاد واکنش میان سیال درون لوله با خط جوش مذاب شود و شاهد سوانحی نظیر اشتعال و حتی انفجار شویم. در نصب و جوشکاری اسپلیت تی روی لوله باید این نکته بسیار مهم تلقی شود. باید تیم جوشکاری اعم از مهندسین و جوشکاران نسبت به جنس لوله، ضخامت لوله مذکور و نوع سیال درون لوله اطلاعات کافی را بدست آورده باشند و بر حسب این اطلاعات نوع الکترود متناسب با کار برای جوشکاری اسپلیت تی روی لوله، میزان و عمق نفوذ جوشکاری و تعداد پاس های جوش تصمیمات لازم را اتخاذ کنند.

نصب اسپلیت تی
نصب اتصال اسپلیت تی

یکی دیگر از آیتم های حائز اهمیت در جوشکاری اسپلیت تی روی خط لوله حرارت دهی به الکترودها پیش از انجام عملیات جوش است. این کار با آون های الکترود انجام می شود. آون الکترود دارای دو کارکرد می باشد؛ اول آن که حرارت دهی می کند و دوم اینکه الکترود را خشک کرده و رطوبت آن را می گیرد. این دو کارکرد از آن حیث دارای اهمیت هستند که در صورت رطوبت بیش از اندازه الکترود، ضمن جوشکاری ممکن اسن با حفره های هیدروژنی مواجه شویم که به مرور تبدیل به ترک روی خطوط جوش خواهند شد. برای اجتناب از این امر استفاده از آون الکترود پیش از جوشکاری اسپلیت تی روی خط لوله ضرورت دارد. از طرفی خود لوله نیز ممکن است دارای رطوبت باشد؛ در این صورت نیز اولا تا جای ممکن می کوشیم از لوله رطوبت زدایی کنیم و در درجه بعد از طریق حرارت دهی به الکترودها با همین آون ها می توان حین جوشکاری از طریق حرارت وارده به الکترود رطوبت لوله را رفع کرد.

جوشکاری اسپلیت تی یکی از گام های کلیدی در تحویل یک اتصال انشعابی استاندارد به مشتری است. به طور کلی جوشکاری مهم ترین فرایند چه در ساخت و چه در نصب اسپلیت تی روی لوله به شمار می رود و به همین دلیل در خصوص این فرایند باید احتیاطات ویژه را لحاظ کرد. استفاده از جوشکاران متبحر و کارآزموده، بهره گیری از دستگاه ها، ماشین آلات و ابزار مناسب و نیز فراهم کردن شرایط و فضای لازم برای جوشکاری اسپلیت تی به صورت صحیح روی خط لوله از جمله مقدمات و الزامات اولیه در نصب اتصال اسپلیت تی روی خط لوله به شمار می روند.